Każda pozycja na kontraktach futures jest zabezpieczona depozytem (marginem), a tryb marginu decyduje o tym, z jakiej części konta ten depozyt może korzystać. Dwa popularne tryby, cross (krzyżowy) i isolated (izolowany), zachowują się zupełnie inaczej, gdy transakcja idzie pod prąd. Sprowadza się to do jednego pytania: jeśli ta pozycja się nie uda, co jeszcze na tym ucierpi?
Jak działa margin izolowany
W trybie izolowanym każda pozycja dostaje własną, stałą pulę depozytu. Kwota przypisana do pozycji to w normalnych warunkach maksimum, jakie ta pozycja może stracić. Gdy cena dojdzie do poziomu likwidacji, giełda zamyka pozycję i ten depozyt przepada, ale reszta salda pozostaje nietknięta.
Przykład (liczby hipotetyczne): na koncie jest 1000 USDT. Trader otwiera pozycję o wartości 1000 USDT z dźwignią 10x i 100 USDT marginu izolowanego. Ruch o około 10% przeciw pozycji zużyje te 100 USDT; przez opłaty i margin utrzymania likwidacja nastąpi nieco wcześniej. Pozostałe 900 USDT zostaje poza zasięgiem tej pozycji.
Minusem jest to, że przy małej puli cena likwidacji leży blisko ceny wejścia. Wiele giełd pozwala ręcznie dołożyć margin do pozycji izolowanej, co odsuwa likwidację, ale to świadoma decyzja, a nie automat.
Jak działa margin krzyżowy
W trybie krzyżowym dostępne saldo konta zabezpiecza wszystkie otwarte pozycje naraz. Stratę na jednej pozycji pokrywa wspólne saldo, a niezrealizowany zysk na innej również może pomóc. Likwidacja następuje dopiero wtedy, gdy cała wspólna pula spadnie do poziomu wymaganego marginu utrzymania.
Ten sam przykład, ale w trybie krzyżowym: pozycja za 1000 USDT ma teraz bufor bliski 1000 USDT zamiast 100, więc cena likwidacji jest dużo dalej od wejścia (nadal orientacyjnie, bo wpływają na nią opłaty i margin utrzymania). Krótki skok ceny rzadziej ją uruchomi.
Haczyk polega na tym, co jest stawką. Jeśli cena będzie dalej iść w złą stronę, strata nie kończy się na 100 USDT. Może pochłonąć całe saldo, także środki przeznaczone na inne transakcje.
Co dzieje się z resztą konta
- Izolowany: szkoda z jednej złej pozycji ogranicza się do przypisanego jej depozytu. Inne pozycje i wolne saldo zostają, choć likwidacja nadal oznacza pełną stratę na tej transakcji.
- Krzyżowy, jedna pozycja: cena likwidacji jest daleko, ale zagrożone jest całe saldo.
- Krzyżowy, kilka pozycji: pozycje dzielą jedną pulę. Przegrywająca transakcja wyczerpuje depozyt, na którym opierały się pozostałe, więc zdrowa pozycja może zostać zlikwidowana z powodu innej. Skorelowane pozycje, na przykład kilka longów na altcoinach, mogą jednocześnie iść przeciw traderowi, co przyspiesza cały proces.
Warto wiedzieć, że w trybie krzyżowym cena likwidacji nie jest stała. Zmienia się wraz z wynikiem pozostałych pozycji, wpłatami i wypłatami oraz naliczanym funding rate. Wartość zanotowana przy wejściu po godzinie może być już nieaktualna.
Kiedy stosuje się który tryb
Traderzy zwykle wybierają tryb izolowany, gdy chcą twardego limitu straty na pojedynczy pomysł, testują coś nowego lub bardzo zmiennego albo prowadzą kilka niezależnych pozycji i chcą je od siebie oddzielić. Tryb krzyżowy pojawia się najczęściej przy niskiej dźwigni, przy pozycjach zabezpieczających się nawzajem (hedging) albo gdy trader woli zarządzać ryzykiem całego konta, a nie pojedynczych pozycji. Żaden tryb nie jest sam w sobie bezpieczniejszy; każdy przenosi ryzyko w inne miejsce. Izolowany ogranicza stratę na pozycję, ale łatwiej dochodzi do likwidacji. Krzyżowy odsuwa likwidację, ale naraża całe saldo.
Szczegóły zależą od giełdy: zmiana trybu bywa zablokowana przy otwartych pozycjach, niektóre konta działają w modelu unified lub portfolio margin z własnymi zasadami, a tryb ustawia się często osobno dla każdego symbolu, a nie dla całego konta.
W obu trybach stop-loss pomaga tylko wtedy, gdy leży przed ceną likwidacji; w przeciwnym razie to giełda zamknie pozycję jako pierwsza. Handel z dźwignią wiąże się z wysokim ryzykiem straty: można stracić cały wniesiony margin, a w trybie krzyżowym potencjalnie całe saldo konta.
BitMe monitoruje pozycje futures na Bybit, OKX i BloFin całą dobę i wysyła alerty na Telegram, w tym alerty ryzyka likwidacji oparte na udziale wykorzystanego marginu. Alerty informują, ale nie zamykają pozycji, a aplikacja łączy się przez klucz API tylko do odczytu.